Wat wordt de soort van Groningen?

Breng je stem uit op de Paarse morgenster

Wie aan een mooie flora en vegetatie denkt, zal dit wellicht niet direct associëren met een Noord Groninger kleiberm. Toch zijn ook hier fraaie vegetaties te vinden met soorten als veldlathyrus, kleine ratelaar, vogelwikke, glad walstro en met een beetje geluk ook de beeldschone Paarse morgenster.

Degenen die deze plant bloeiend willen zien zullen op een mooie zonnige ochtend in juni of juli vroeg uit de veren moeten. Zoals de Nederlandse naam morgenster al aangeeft is deze paarse, stervormige bloem alleen in de vroege morgen geopend. Zijn Latijnse naam Tragopogon komt van het Griekse tragos (bok) en pogon (baard), dus boksbaard zoals de plant ook wel genoemd wordt, hetgeen slaat op het grofharige vruchtpluis. Porrifolius betekent ” met bladen als prei”.

Gebruik

Oorspronkelijk komt Paarse morgenster voor in het Middellandse Zeegebied. Sinds de oudheid wordt de soort hier gekweekt vanwege zijn eetbare wortels. Onder de naam Haverwortel heeft de groente zich langzaam naar Midden en Noord Europa uitgebreid. In Nederland is de soort veel geteeld op kleigronden in Groningen en Zeeland.

paarse morgenster 2

Na de 17e eeuw is de Paarse morgenster als groente grotendeels verdrongen door Grote schorseneer (Scorzonera hispanica), waarvan de wortels beter houdbaar zijn. De bladeren kunnen in salades worden verwerkt of op dezelfde manier als spinazie worden bereid. De zoet smakende, en melksap bevattende, wortel is zeer voedzaam. In tijden van voedselschaarste worden gedroogde wortelstokken gebruikt als surrogaat-koffie. Daarnaast heeft de plant in de volksgeneeskunde ook altijd in hoog aanzien gestaan. Zo werd gesteld dat de gekookte wortel goed is voor de koude verwaterde maag. Mensen met tuberculose zouden na het eten van de wortels sneller aansterken.

Glanshaververbond

Nadat de teeltwaarde van Paarse morgenster verdween heeft de soort zich als wilde plant weten te handhaven in berm- en dijkvegetaties. De plant maakt thans deel uit van de soortenrijke glanshaververbond. Deze plantengemeenschap kan worden aangetroffen in hooiweiden, bermen en dijken in kleigebieden. De standplaatsen zijn doorgaans voedselrijk, matig droog en kalkhoudend.

Bermvegetatie Noord-Groningen

Bermvegetatie Noord-Groningen

Het glanshaververbond komt voor nabij stroomgebieden van grote rivieren en in zeekleigebieden waar dit verbond plaatselijk over lange afstand wegbermen en dijktaluds bekleed. De begroeiing van het glanshaverbond is gewoonlijk tweelagig. Hoog opschietende kruiden en grassen als fluitenkruid, gewone berenklauw, glanshaver vormen de bovenlaag. Daaronder bevindt zich een laag met rozetplanten en vlinderbloemigen met soorten als glad walstro, gele morgenster, vogelwikke, groot streepzaad en pastinaak. Begeleiders zijn onder andere scherpe boterbloem, duizendblad, rode klaver, veldzuring, knoopkruid en een groot aantal grassen waaronder gestreepte witbol, timotheegras en kropaar. De moslaag in deze dichte en soortenrijke begroeiing is doorgaans slecht ontwikkeld.

Soort van Groningen

Deze zomer start op initiatief van de provincie Groningen de verkiezing soort van Groningen. Doel van deze campagne is de karakteristieke flora en fauna van onze provincie onder de aandacht te brengen van een groot publiek. Alle Groningers mogen stemmen op een plant, vogel, zoogdier of insect die zij kenmerkend vinden voor onze provincie. Landschapsbeheer Groningen is door de Provincie gevraagd om ambassadeur te zijn voor de paarse morgenster. Vanwege de sterke betrokkenheid met het habitat waarin deze plant voorkomt vervult Landschapsbeheer deze rol graag.

Icarusblauwtje

Het icarusblauwtje komt veel voor in de vegetaties van het glanshaververbond

Doe mee en stem!

Op 1 september is de ‘stembus’ opengegaan. Landschapsbeheer hoopt natuurlijk op veel stemmen voor de Paarse morgenster, maar nog belangrijker vinden we het dat zo veel mogelijk mensen meedoen met deze verkiezing. Stemmen kan eenvoudig via de website Soort van Groningen. Mogen we op uw stem rekenen?

Voor meer informatie over ons ambassadeurschap voor de Paarse morgenster kunt u mailen met Albert-Erik de Winter