Herstel Monumentale Boerenerven

Herstel Monumentale Boerenerven 2016-2018 in de provincie Groningen is het nieuwe boerenervenproject van Landschapsbeheer Groningen. Doel van het project is versterking van identiteitsbepalende erven op de klei, in het veengebied en op zandgronden.

Groene eilanden

Het landschapsbeeld in Groningen wordt voor een belangrijk deel bepaald door monumentale boerderijen die zijn voorzien van fraaie erfbeplantingen. Als groene eilanden in een zee van ruimte brengen zij diepte in het landschap en bepalen ze de horizon. Daarnaast vormen de erven in de besloten gebieden een belangrijke schakel tussen het bestaande groen en bebouwing. De boerenerven weerspiegelen eveneens de historische ontwikkelingen in het agrarische gebied en geven het gebied daarmee haar eigen identiteit. Ze spelen een belangrijke rol in de cultuurhistorische en landschappelijke belevingswaarde van het gebied.

Deze waarde vormt een belangrijke basis voor de toeristische en recreatieve ontwikkeling van de provincie Groningen en haar aantrekkelijkheid als woon- en werkgebied. Daarnaast zijn de boerenerven ook belangrijk voor de natuur. Voor de fauna bieden zij vaak de enige schuil- en nestgelegenheid in het open agrarisch landschap. Vogels en kleine zoogdieren maken hier dankbaar gebruik van.

Landschappelijke inpassing

Op veel karakteristieke boerenerven is echter sprake van achterstallig onderhoud en zijn kenmerkende elementen als boomgaarden, grachten, zware singelbeplantingen, oprijlanen en solitaire bomen in slechte staat of zelfs (gedeeltelijk) verdwenen. Oorzaken hiervan zijn veranderingen in de bedrijfsvoering, functieverlies en tijd- of geldgebrek voor het noodzakelijke onderhoud. Ook zijn nieuwe elementen, als silo’s en schuren, niet altijd goed ingepast op het boerenerf, waardoor de landschappelijke uitstraling van de boerenerven achteruit is gegaan. Daarnaast bezwijken de laatste jaren veel essen door de essentakkensterfte. Met als gevolg dat veel bomen worden gekapt maar geen nieuwe aanplant plaats vindt.

Behoud en versterking

Het doel van dit project is behoud, versterking en waar nodig, het terugbrengen van karakteristieke elementen op erven. Zo wordt bijgedragen aan de instandhouding van de identiteit van het landschap, maar wordt ook bijgedragen aan verhoging van de ecologische waarden (biodiversiteit) van het gebied. In het agrarische landschap zijn de erven van belang als biotoop en toevluchtsoord voor veel dieren en plantensoorten.

Kwaliteitsverbetering

Dit project is bedoeld om een belangrijk kenmerk van het Groninger landschap te conserveren. Eigenaren van boerenerven worden met dit project ondersteund bij het in stand houden van hun ‘groene eiland’. Indirect profiteren alle gebruikers en bewoners in het gebied van dit project doordat de erfbeplanting behouden blijft.

Om een kwaliteitsslag te maken zijn drie factoren van belang:

  • Cultuurhistorische waarde van een erf.
  • Zichtbaarheid vanaf de openbare weg of fiets- en wandelpaden, dit levert een belangrijke bijdrage aan de beleefbaarheid van het gebied;
  • Versterking van de natuurwaarden.

Groen eiland boerenerven

Voorwaarden voor deelname

De boerenerven die worden hersteld binnen dit project moeten aan de volgende voorwaarden voldoen:

  • Het erf is minimaal 100 jaar oud en staat op de historische kaart uit 1900.
  • De boerderij komt eveneens uit deze periode (of eerder), of is gerenoveerd waarbij het authentieke karakter behouden is gebleven.
  • Het oude erf heeft zijn oorspronkelijk proporties zoveel mogelijk behouden.
  • Het erf is landschappelijk van betekenis en bezit minimaal 3 kenmerken van ‘karakteristieke boerenerven’, zoals de aanwezigheid van zware singelbeplantingen, gracht, boomgaard, markante solitaire bomen. Mogelijk kunnen cultuurhistorisch waardevolle elementen aangetoond worden met oude plannen en/of foto’s.
  • Er is sprake van achterstallig onderhoud van karakteristieke elementen, of van verdwenen elementen die hersteld kunnen worden.
  • De boerderij verkeerd in een goede staat van onderhoud.
  • Het erf zichtbaar is vanaf de openbare weg.
  • De eigenaar is bereid tot een eigen financiële bijdrage van 50% van de totale kosten.
  • Voor de uitvoering van de herstelwerkzaamheden dient de eigenaar zich aan te sluiten bij de Groenwacht voor een periode van minimaal 6 jaar om zorg te dragen voor de instandhouding van het erf. Het aanmeldingsformulier wordt ter ondertekening aangeleverd met de offerte.

Herstel- en onderhoudswerkzaamheden

Door het onderhouden en herstellen van de karakteristieke elementen kan de landschappelijke en cultuurhistorische betekenis van de boerenerven worden behouden en versterkt.

De werkzaamheden kunnen onder meer bestaan uit:

  • Onderhoud en aanplant van singelbeplantingen rond de erven.
  • Onderhoud en aanplant van bomen aan oprijlanen.
  • Onderhoudssnoei en nieuwe aanplant van hoogstamboomgaarden.
  • Kroonverzorging van monumentale solitaire bomen.
  • Aanleg en herstel van hagen.
  • Hergraven en herprofilering van grachten (mogelijk baggeren van grachten).
  • Zichtbaar maken van karakteristieke elementen.
  • Reconstructie van historische constructie (brug, duiventil, bakhuis, hekwerk).

Werkzaamheden aan bestrating, het opnemen en afvoeren van puin (in de grond) en het aanleggen van een siertuin vormen geen onderdeel van dit project en worden daarom niet gesubsidieerd.
Groen eiland boerenerven

Financiën

Per erf is maximaal € 11.500, beschikbaar voor planvorming en uitvoering. Over dit bedrag wordt 50% subsidie gegeven. De kosten voor eigenaren bedragen hierdoor maximaal € 5.750,-.
De subsidie is bedoeld voor het aanleggen of herstellen van het raamwerk van een boerenerf. Daarbij gaat het om aanplant en achterstallige snoeiwerkzaamheden aan laan- en singelbeplantingen, solitaire bomen en hoogstamboomgaarden. Ook het hergraven of schonen van een gracht kan hiervan deel uitmaken.

Aanmelding

Eigenaren van monumentale boerenerven die belangstelling hebben om aan het project deel te nemen en voldoen aan de voorwaarden kunnen contact opnemen met Geert Schoemakers door te bellen met 050-534 51 99 of een e-mail te sturen naar info@landschapsbeheergroningen.nl.

 

  • Herstel monumentale boerenerven

  • Locatie: alle gemeenten in de provincie Groningen
  • Samenwerkingspartners: eigenaren
  • Start: januari 2016
  • Afgerond: december 2018
  • Onze rol: initiatiefnemer en uitvoerder
  • Mogelijk gemaakt door: Nationale Postcode Loterij en provincie Groningen
erfbeplanting feerwerd